Ryszard Gansiniec

filolog klasyczny, historyk kultury, profesor uniwersytetów
06.03.1888 08.03.1958 Siemianowice Śląskie

Biografia

Urodził się 6 marca 1888 w Siemianowicach Śląskich jako syn Ignacego Gansińca i Elżbiety z domu Grabiger. Kształcił się w gimnazjach w Nysie i Mödling koło Wiednia; w 1908 podjął studia teologiczne w Seminarium Duchownym w Wiedniu, przerwane w 1910, a następnie studiował filologię klasyczną i germanistykę na uniwersytetach w Münster i Berlinie (1911–1915). W latach 1915–1918 odbył przymusową służbę wojskową w armii pruskiej. W 1917 na uniwersytecie berlińskim obronił doktorat na podstawie pracy De Agathodaemone.

W 1914 podjął pracę jako asystent w Museum für Völkerkunde w Berlinie; od 1915 był pracownikiem naukowym Katedry Filologii Klasycznej Uniwersytetu Warszawskiego. Zorganizował bibliotekę filologiczną UW; utracił pracę w 1917 ze względu na zbyt życzliwy stosunek do polskiej młodzieży patriotycznej. W 1919 został profesorem nadzwyczajnym Uniwersytetu Poznańskiego i objął I Katedrę Filologii Klasycznej; rok później przeniósł się na Uniwersytet Lwowski, gdzie również został kierownikiem I Katedry Filologii Klasycznej oraz profesorem zwyczajnym. W latach 1930–1939 był właścicielem prywatnej drukarni we Lwowie.

Jako ochotnik w stopniu szeregowego piechoty wziął udział w wojnie obronnej 1939; powrócił następnie do pracy na uniwersytecie (już pod nazwą Uniwersytet im. Iwana Franki), gdzie nadal kierował Katedrą Filologii Klasycznej. Od 1941 pracował jako murarz i urzędnik w Chłodni Lwowskiej. Przesłuchiwany przez Sowietów w 1944 na temat rzekomej kolaboracji lwowskich uczonych z Niemcami stwierdził, że z władzami niemieckimi kolaborował. Za swoją patriotyczną postawę w więzieniu przesiedział do maja 1945. Wraz z polskimi mieszkańcami, instytucjami naukowymi, kulturalnymi i kościelnymi, zmuszony przez Sowietów do opuszczenia Lwowa w 1946, udał się do Wrocławia. Do końca wierzył, że Lwów pozostanie przy Polsce.

Po wojnie został profesorem i kierownikiem III Katedry Filologii Klasycznej Uniwersytetu Wrocławskiego (1946–1948); w 1948 przeszedł na Uniwersytet Jagielloński, gdzie objął kierownictwo Zakładu Kultury Antycznej przy I Katedrze Filologii Klasycznej. W latach 1952–1955 kierował I Katedrą Filologii Klasycznej; później był kierownikiem Zakładu Filologii Greckiej przy Katedrze Filologii Klasycznej. Został pochowany na Cmentarzu Salwatorskim w Krakowie.

Przez kilkadziesiąt lat pracy dydaktycznej prowadził wykłady z helenistyki, religioznawstwa, dziejów humanistyki polskiej, historii literatury łacińskiej i greckiej. Od 1945 członek korespondent, od 1951 członek czynny PAU; w latach 1950–1952 przewodniczył Komisji Filologicznej PAU. Od 1921 był członkiem czynnym Towarzystwa Naukowego we Lwowie.

Przygotował wydanie dzieł Horacego (1937) oraz Eneidy Wergiliusza (1938), a wspólnie z Aleksandrem Birkenmajerem, Stefanem Kubicą i Witoldem Taszyckim opublikował Psałterz floriański łacińsko-polsko-niemiecki (1939). Kierował również edycją kilku serii wydawniczych – Biblioteka Filomaty, Przekłady pisarzy greckich i łacińskich, Zbiór pisarzy polsko-łacińskich, Scriptores Latini et Graeci. Zajmował się także etnografią, folklorem, historią magii i wróżbiarstwa; prowadził badania nad Kopernikiem jako lekarzem i wykładowcą w Rzymie, a także nad Mikołajem z Polski i nadwornym lekarzem Leszka Czarnego.

Współpracował z licznymi periodykami, m.in. Corpus Medicorum (1912–1915), Realencyclopädie der class. Altertumswissenschaft (1915, 35 haseł), Przeglądem Humanistycznym, Eos, Hermaion, Eus Supplementa, Kwartalnikiem Klasycznym; założył i wydawał Filomatę, Palaestrę oraz Przegląd Klasyczny.

W latach powojennych kontynuował pracę naukową, prowadząc badania nad kulturą antyczną i średniowieczną, a także kontynuując redakcję serii naukowych i współpracę z międzynarodowymi czasopismami naukowymi.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Przygotował wydanie Horacego (1937) oraz Eneidy Wergiliusza (1938) oraz Psałterza floriańskiego (1939).
Kierował Katedrą Filologii Klasycznej Uniwersytetu Lwowskiego (1920–) i później Uniwersytetu Wrocławskiego (1946–1948); kierował Zakładem Filologii Greckiej na UJ.
Redagował i nadzorował serie wydawnicze: Biblioteka Filomaty, Przekłady pisarzy greckich i łacińskich, Zbiór pisarzy polsko-łacińskich, Scriptores Latini et Graeci.
Prowadził badania nad życiem i twórczością Sarbieusza (Sarbiewskiego), Krzyckiego, Dantyszka i Janickiego; opracował De revolutionibus orbium coelestium.
Redaktor i współpracownik wielu periodyków naukowych; założył i redagował Filomatę, Palaestrę oraz Przegląd Klasyczny.

Ciekawostki

Przesłuchany przez Sowietów w 1944 roku w sprawie rzekomej kolaboracji z Niemcami; pozostał w więzieniu do maja 1945.
W 1946 opuścił Lwów i osiedlił się we Wrocławiu, pozostawiając nadzieję na powrót Lwowa do Polski.
Zmarł w Krakowie (1958) i pochowany na Cmentarzu Salwatorskim.

Udostępnij