Jan „Kyks” Skrzek
Biografia
Jan „Kyks” Skrzek był polskim muzykiem i kompozytorem bluesowym, urodzonym w Siemianowicach Śląskich, związanym z kulturą Górnego Śląska, którą współtworzył swoją twórczością.
Działalność artystyczną rozpoczął w jazz-rockowym zespole Rak, w którym występował w latach 1973–1976. Na zaproszenie starszego brata Józefa Skrzeka brał udział w sesjach nagraniowych albumu SBB Memento z banalnym tryptykiem oraz w solowych projektach braci, takich jak Józefina – ścieżka dźwiękowa do filmu Wojna światów – następne stulecie.
Efektem współpracy braci był także występ w ramach festiwalu Folk-Blues Meeting ’80 w Poznaniu. 28 lutego 1982 roku kilkunastominutową introdukcją na harmonijce otworzył IV Dyskotekę-Gigant w katowickiej hali koncertowej Spodek. Uczestniczył również w finałowych koncertach Rawa Blues Festival, występował w programach solowych, sporadycznie w skompletowanych składach, m.in. w duecie z Jerzym Styczyńskim, a także w towarzystwie saksofonistów i wokalistek czy grupy Bezdomne Psy.
W 1985 roku miała miejsce premiera debiutanckiego wydawnictwa artysty – albumu koncertowego Górnik Blues, zawierającego zapis koncertu, zarejestrowany w klubie Leśniczówka w Chorzowie. W 1986, wcześniej zrealizowane przez Kyksa nagrania, ukazały się na jednej stronie kasety Blues po polsku vol. 1, a rok później na składance Greatest Hits. W 1988 roku wraz z 6-osobowym chórem muzyk zrealizował drugi album pt. Nikt nie zawróci kijem Wisły. W późniejszych latach ukazały się płyty Kyksówka Blues (1989) oraz Nowy Świat Blues (1992), utrzymane w ostrzejszej, blues-rockowej konwencji, z akompaniamentem zespołu Bezdomne Psy.
Następnie Skrzek skoncentrował swoją działalność głównie na występach klubowych i okazjonalnie w ramach festiwali, m.in. Bluesa na Dołku ’94 w Ciechanowie. Ponadto wziął udział w musicalu Pozłacany warkocz oraz wystąpił w filmach Janusza Kidawy i Kazimierza Kutza. W 1997 roku ukazała się płyta Modlitwa bluesmana w pociągu, poświęcona pamięci Ryszarda Riedla, zrealizowana z zespołem Bezdomne Psy oraz Rafałem Rękosiewiczem i Bronisławem Dużym, zyskała miano Bluesowego Albumu Roku 1997. W 2003 roku zakończyła działalność grupa Bezdomne Psy; w tym samym roku zawiązał się zespół Śląska Grupa Bluesowa. W 2005 roku wydany został album Bo takie są dziewczyny, nagrany z Śląską Grupą Bluesową. W 2009 roku ukazał się album Pełnia Słońca, a w 2014 roku Kolory Bluesa z tą samą formacją. W 2011 roku Skrzek wystąpił gościnnie na płycie katowickiego rapera Miuosha Piąta strona świata. Muzyk zaśpiewał w utworze tytułowym. Z zespołem Śląska Grupa Bluesowa koncertował do śmierci. Ostatnie koncerty odbyły się od 6 do 10 stycznia 2015 w Toruniu, Gdyni, Elblągu i Częstochowie.
Został znaleziony nieprzytomny w swoim mieszkaniu przez przyjaciół z zespołu, a następnie przewieziony do szpitala w Katowicach-Ligocie. Przyczyną stanu muzyka był udar mózgu. Zmarł 29 stycznia 2015 roku w Katowicach. Uroczystości pogrzebowe odbyły się 2 lutego 2015 w kościele pw. św. Michała Archanioła w Siemianowicach Michałkowicach. Pośmiertnie, 20 kwietnia 2016, został uhonorowany przez Związek Górnośląski Nagrodą im. Wojciecha Korfantego.
Upamiętnienie: W 2015 w galerii Artystów na pl. Grunwaldzkim w Katowicach odsłonięto jego popiersie. Od 2015 Śląskie Stowarzyszenie Artystów i Twórców SAT przyznaje Nagrodę Artystyczną im. Jana „Kyksa” Skrzeka.